واقع شدن ایران بر روی کمربند زلزله خیز آلپ - هیمالیا موجب شده اکثر مناطق پرجمعیت کشور مانند استان خراسان و استان آذربایجان و ناحیه البرز و ... مناطق فعال تکتونیکی به شمار آیند. خسارتهای مالی و جانی قابل ملاحظه ای که در فواصل زمانی کوتاه در مناطق مختلف کشور (رودبار و اردبیل و بم و ...) متحمل شده ایم لزوم بررسی توان لرزه خیزی مناطق مسکونی به خصوص پر جمعیت و مهم از لحاظ صنعتی و فرهنگی را آشکار می سازد. وجود زلزله های بزرگ در پیشینه زلزله خیزی محدوده استان قم و همجوار بودن استان قم با استان پرخطر تهران لزوم بررسی لرزه زمین ساخت و لرزه خیزی منطقه را آشکار میسازد. در این مطالعه اطلاعات لرزه خیزی از منابع معتبر استخراج و زمین ساخت و زلزله خیزی استان بررسی شده است. لرزه خیزی استان در دو مرحله به کمک زمین لرزه های محلی و زمین لرزه های با ثبت غیرمحلی مطالعه شده است. محدوده جنوب غربی منطقه لرزه خیزی بالاتری نشان می د هد و زمین لرزه های نسبتا بزرگ منطقه هم در این محدوده رخ داده اند. این مطالعه می تواند پیش زمینه پهنه بندی لرزه ای استان قم قرار گیرد.

در روز چهارم اسفند ماه 1383 در ساعت 55 :5 دقیقه و 20 ثانیه بامداد (به وقت محلی، شبکه لرزه نگاری موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران) برابر با ساعت 25 :2 دقیقه و 20 ثانیه بامداد (به وقت گرینویچ) زمین لرزه ای با بزرگای MW=6.4 (MS=6.5 و mb=6.4) شرق شهر زرند (رومرکز در روستای داهوئیه برآورد شد، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور) در استان کرمان را لرزاند. استان کرمان از دیدگاه لرزه زمین ساختی در ایالت لرزه زمین ساختی ایران مرکزی جای دارد. در این گستره زمین لرزه های تاریخی زیادی در گذشته روی داده است، مانند زمین لرزه 1864 چترود، زمین لرزه 1897 کوهبنان، زمین لرزه 1911 راور و زمین لرزه 1933 بهاباد. رویداد زمین لرزه بم در این گستره در فاصله نزدیک به 200 کیلومتری رومرکز زمین لرزه زرند، به اهمیت لرزه ای آن می افزاید. زمین لرزه داهوئیه 612 نفر کشته داشت و 60 روستا را ویران کرد. اگرچه این زمین لرزه در پی گسلشی نو پدید آمده است، سامانه گسلی کوهبنان با درازای نزدیک به 300 کیلومتر، راستای شمال شمال غربی - جنوب جنوب شرقی، شیب تند روبه شمال شرقی و سازوکار راستالغز راستگرد خاستگاه این زمین لرزه بوده است. پس لرزه های زیادی با ایستگاه های شبکه موقت و همچنین ایستگاه های لرزه نگاری موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران برداشت و مکان یابی شده اند. در این پژوهش پس لرزه های مکان یابی شده زمین لرزه داهوئیه، پردازش و بررسی شده اند. برای پردازش این پس لرزه ها الگوی سرعتی پرتو P که تاتار و همکاران، (2005) برای زمین لرزه بم پردازش کرده بودند، به کار گرفته شد. چشمه زمین لرزه با به کارگیری ویژگی ها و پراکندگی پس لرزه های بهینه مکان یابی شده، گسلی با راستای شرقی غربی، با شیب نزدیک به قائم و با درازای نزدیک به 20 - 15 کیلومتر پیشنهاد شد. برش از پراکندگی پس لرزه ها عمود بر راستای گسل نشان می دهد که پراکندگی ژرفی آنها بیشینه به 20 کیلومتر می رسد، که بر جای گرفتن جنبایی لرزه ای در پوسته بالایی و بر اینکه لایه لرزه زا در این گستره بیش از این ژرفا ندارد، دلالت می کند. همچنین این پراکندگی ژرفی شیب تندی را نشان می دهد که ممکن است شیب گسل زمین لرزه ای پنداشته شود. سازوکار زمین لرزه اصلی، جابه جایی راستگرد گسل کوهبنان و پراکندگی پس لرزه ها چنین پیشنهاد می کند که گسل زمین لرزه ای راندگی، و بلوک شمالی گسل هنگام رویداد زمین لرزه فرادیواره بوده است. پراکندگی پس لرزه ها همچنین یک کاف مکانی را نشان داد که این کاف، کانون بهینه شده زمین لرزه اصلی پنداشته شد. نتایج ما با الگوسازی پرتوهای پیکری برای زمین لرزه، سازگاری دارد (حاتمی، 1386). با به کارگیری شتاب نگاشت های برداشت شده در ایستگاه های شتاب نگاری شرق و غرب گسل زمین لرزه ای، می توان گفت که شکستگی زمین لرزه داهوئیه از گستره بهینه شده برای رومرکز آغاز شده و از شرق به غرب به گونه ای یک سویه گسترش یافته است. سرانجام واپاشی پراکندگی زمانی پس لرزه ها از پیوند نمایی بسط داده شده کیسلینگر (n(t)=17.04exp(-0.032t)) پیروی می کند. اصل مقاله بصورت متن کامل انگلیسی، در بخش انگلیسی قابل رویت است.

بلوک خزر جنوبی یک بلوک لرزه خیز در داخل کمربند کوهزایی آلپ هیمالیا است که توسط کمربندهای فعال و لرزه خیزکپه داغ، تالش و خزر میانی احاطه شده است. منطقه مورد مطالعه در این بررسی در محدوده 36 تا 42 درجه عرض شمالی و 48 تا 57 درجه طول شرقی واقع شده است. در این تحقیق به دلیل رفتار لرزه خیزی متفاوت خزر جنوبی،این منطقه به 7 ناحیه تقسیم شده است. از زمین لرزه های قرن جاری و همچنین زلزله های تاریخی برای محاسبه ضرائب گوتنبرگ – ریشتر و دوره بازگشت زلزله ها استفاده شده است. نمودارهای توزیع انرژی رسم و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته اند. ارزیابی مقادیر به دست آمده نشان دهنده فعالیت بالای لرزه خیزی در منطقه می باشد.

در این پژوهش در مرحله اول، بانک داده های دو شبکه لرزه نگاری موقتی که مدت کوتاهی پس از زمین لرزه قائن - بیرجند بطور مستقل در منطقه مذکور نصب گردیده و متعلق به پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله و موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران بودند، در یکدیگر ادغام شدند. به کمک اطلاعات موجود در بانک داده های جدید، سازوکار کانونی تعدادی از پس لرزه های بزرگتر در این مطالعه تعیین و مدل پوسته شرق ایران (بهاور 1995) برای ناحیه رومرکز زمین لرزه قائن - بیرجند و پس لرزه های آن بر اساس اطلاعات جدید تغییر داده شد. نسبت Vp/Vs برای این ناحیه تحت پوشش این شبکه های موقت لرزه نگاری برابر با 1.85 محاسبه گردید. پس از تعیین محل مجدد بیش از دویست پس لرزه، این نکته مشخص شد که حداقل سه رویداد از بزرگترین پس لرزه ها دارای محور بیضوی خطایی با بزرگی 5 تا 10 کیلومتر می باشند (رویدادهایی با خطای تعیین محلی از مرتبه 5 تا 10).